In de 21e eeuw, waarin we over meer informatiebronnen zijn gaan beschikken dan ons lief zijn, kunnen we veilig stellen dat de overkill voor meer verwarring heeft gezorgd dan we ons ooit konden voorstellen. Dankzij de aanwezigheid van internet, Youtube, Google en Social Media veranderde de Nederlandse bevolking binnen enkele maanden tijd van virologen in rechercheurs, bondscoaches en nu zelfs politicologen en oorlogsdeskundigen. Hetzelfde kon natuurlijk niet uitblijven voor de martial arts. Encyclopedieën werden ingeruild voor TikTok filmpjes en volgers en likes op het excentrieke social media zijn een belangrijkere rol gaan spelen dan de intrinsieke vergaring van degelijke kennis.
Door de jaren heen heb ik op deze manier al heel wat verwarrende namen de revue zien passeren zoals ‘zelfverdedigingssporten’, ‘budosporten’ en ‘mixed martial arts’. Alle drie incorrecte termen die ook nog eens vaak foutief gebruikt worden bij vertakkingen waar deze helemaal niet in thuis horen. Met dit schrijven hoop ik een duidelijk en helder beeld te geven van de correcte terminologie.
BUDO
Het Japanse koppelwoord ‘budo’ is absoluut géén verzamelnaam voor vechtsporten zoals vaak wordt beweerd. “Bu” betekent in het Japans ‘krijgs’ of ‘oorlog’ en ‘Do’ betekent weg. Kortom: De weg van oorlog ofwel het oorlogspad. Koppel hier foutief het woord ‘sport’ achter en je zegt dat oorlog een sport is. Persoonlijk denk ik dat de bevolking van de Oekraïne en Rusland daar momenteel toch echt anders over denken. De term budo-sporten is dus foutief.
Het woord ‘budo’ is op zijn beurt een afkorting van de term ‘bushido’. Het woord ‘bushi’ betekent ‘krijger’, ofwel een man van de oorlogsvoering zoals een ridder ofwel militair. De term ‘do’ in deze context moet dan ook gelezen worden als (ethische) ‘levensweg’. In de 17e eeuw werd er een boek geschreven, genaamd de Hagakure (verborgen onder bladeren) door Yamamoto Tsunetomo. Het boek beschreef dan ook de ethische leefregels van de samoeraikrijgers van het feodale Japan. De morele aspecten werden opgesteld om de samoerai alert te houden en te doen beseffen dat het nemen van een mensenleven een serieuze zaak is. Na de oorlogen, in tijden van vrede, wisten de vaak getraumatiseerde krijgers als geen ander hoe belangrijk het was om de vrede en goede moraal te verdedigen. Termen zoals ‘budo’ of ‘budshido’ mogen dan ook alleen rechtmatig gebruikt worden binnen de ‘martial arts’ en zijn in geen enkel geval van toepassing bij vechtsporten! De term budo is alleen voorbehouden aan de Japanse martial arts al kennen andere martial arts vanzelfsprekend soortgelijke codes van ethiek, normen en waarden.
MARTIAL ARTS
Dit (Engelse) koppelwoord “Martial Arts” staat voor ‘krijgskunsten’. ‘Mart’ komt van ‘Mars’, de Romeinse God van de oorlog. En zo verbasterde Marsial Arts (oorlogskunsten) in Martial Arts, evenals dat de term Marshal Law in het Engels voor ‘krijgsraad’ staat. Kortom: Martial Arts staat voor oorlogskunsten, ook wel aangeduid als krijgskunsten. De termen ‘budo’ en ‘martial arts’ liggen dus in dezelfde lijn. Wanneer men ‘Martial Arts’ in Chinese karakters (kanji) schrijft dan ziet men de ware aard tevoorschijn komen. Het koppelwoord wordt namelijk samengesteld uit de kanji ‘speer’ en de kanji ‘stoppen’, ofwel de martial arts staan voor ‘het doen stoppen van geweld!’
VECHTSPORT
Het tweede woord in dit koppelwoord (sport) zegt eigenlijk al alles. Een sport wordt beoefend in competitieverband en om de gezondheid van de beoefenaars te bevorderen. Er wordt gebruikt gemaakt van beschermende materialen, een puntensysteem, scheidsrechters, een veilige sportomgeving (matten, ring, octagon), een jury en coaches die de wedstrijd stil kunnen leggen of zelfs doen stoppen. Ook zijn er sportartsen en EHBOers bij aanwezig voor het geval er een ongeluk gebeurt. Zoals eerder aangegeven zijn martial arts (of budo) dus helemaal niet echt gelieerd aan vechtsporten. Het enige dat deze twee noemers samen gemeen hebben is dat de vechtsporten hun technieken hebben ontleend aan de technieken uit de martial arts. De technieken die in vroegere tijden gebruikt werden om ongenadig te doden werden gemodificeerd tot veilige en relatief sportieve technieken die in combinatie met strenge regels en verplichte beschermers zorgden voor acceptabele competitievormen. Daar waar in de martial arts primair(!) gebruik werd en wordt gemaakt van wapens zodat een op-leven-en-dood-gevecht zo snel mogelijk kan worden beëindig, is daar bij vechtsporten nooit sprake van. Uitzonderingen op die regel zijn sportvormen als kendo, naginata-do enzovoorts, maar bij deze sporten mag er weer niet worden geslagen en geschopt. In de originele martial arts spreekt men dan ook van kenjutsu en naginatajutsu waarbij een verschil wordt gemaakt met de sportvarianten.
MMA (MIXED MARTIAL ARTS)
De term ‘Mixed Martial Arts’ is dus een ongekend slecht gekozen naam aangezien het hier overduidelijk om een (vecht)sport gaat die geen enkele relatie met een krijgsgeschiedenis heeft. Ook wordt er op geen enkele manier gebruik gemaakt van wapens. MFS, ofwel ‘Mixed Fighting Sports’ zou dan ook een veel correctere term zijn geweest. Aangezien termen als ‘budo/bushido’ nauw verwant zijn aan de Japanse Martial Arts, vormt de westerse MMA scene een absolute tegenpool van alles wat Japanners hier onder verstaan. Beoefenaars van MMA zijn niet zelden voorzien van bijzonder veel tatoeages (voor Japanners een symbool voor yakuza, ofwel onderwereldfiguren) en slaan vechters na een knock out door op bewusteloze tegenstanders. Iets dat in Japan, een land vol ethiek, normen en waarden, op weinig begrip kan rekenen. Wedstrijden in Japan worden dan ook doorgaans georganiseerd door de yakuza.
ZELFVERDEDIGING
Dit koppelwoord heeft natuurlijk geen verdere uitleg nodig. Toch zijn er bijzonder veel vechtsportleraren te vinden die hun vechtsportoplossingen los laten op de problematiek van reëel straatgeweld zonder daar enige kaas van te hebben gegeten. Bij zelfverdediging zitten we echter meer in het straatje van leven-en-dood-gevechten dan vechten om een beker, medaille of trofee en dus kan men zelfverdediging beter in een authentieke martial arts school gaan leren dan in een vechtsportschool.
BEWEGINGSLEER
Ondanks dat ik deze term niet in de kop vernoem is het belangrijk om ook even stil te staan bij deze term. Sommige vormen van bewegingsleer worden namelijk ten onrechte weggeschreven als zijnde martial arts (o.a. Taichi Chuan en Aikido) terwijl zij beiden onmogelijk als zodanig kunnen worden ingezet. ‘Aikijutsu‘ (de voorloper van Aikido) daarentegen is een authentieke martial art die in nauw verband staat met het ‘jujitsu’ (beiden komen uit de beroemde feodale samoeraischool ‘Daito Ryu Aiki Jujitsu’). Taichi stamt als bewegingsleer af van de authentieke martial arts ‘Wushu’, beter bekend als Kung Fu.
SAMENGEVAT IN EEN NOTENDOP
1.
Martial Arts en Budo zijn termen voor authentieke oorlogskunsten met een aantoonbare historie waarbij doden(!) of voorkomen dat men gedood wordt een primaire rol spelen. Men tracht te overleven, kosten wat het kost. Primair en bij voorkeur met wapens, secundair met ongewapende gevechtstechnieken.
2.
Bij zelfverdediging maakt men gebruik van vechttechnieken en -tactieken om te voorkomen dat men gewond of gedood wordt en kan men in uiterste nood de technieken aanwenden om de belager(s) te doden. Dit noemt men wettelijk gezien noodweer exces. Door deze insteek is zelfverdediging nauw verbonden met de Martial Arts/Budo.
3.
Vechtsporten dienen voor het bevorderen van de gezondheid evenals voetballen, tennissen of hockey dat doen. Daarnaast is er sprake van een competitieverband, scheidsrechters, beschermende materialen, opgestelde regels, EHBO en sportartsen, sponsors, een geldprijs voor de winnaar evenals medailles, bekers en trofeeën. Er is geen aannemelijk levensgevaar tijdens wedstrijden en men kan stoppen tijdens het gevecht wanneer men maar wil.
4.
Onder bewegingsleer verstaan we oefeningen die gebruikt worden in meditatieve zin waarbij zowel men zowel lichaam als geest op harmonieuze wijze in beweging brengt met als doel de bevordering van de lichamelijke en geestelijke gezondheid. Sommige van deze bewegingsleren zijn gebaseerd op oudere Martial Arts vormen.
MODERNE ZIENSWIJZE EN ONTWIKKELINGEN
Doordat de mens al geruime tijd niet meer in man-tot-man gevechten verzeild raakt, zoals dat in de middeleeuwen regelmatig het geval was, zijn veel hedendaagse Martial Arts sterk verslapt waardoor dit door buitenstaanders wordt beschouwd als ‘onrealistisch’ of ‘achterhaald’. Maar een Martial Art die honderden jaren heeft weten te overleven is natuurlijk nooit verantwoordelijk van ‘hoe’ sommige scholen en haar beoefenaars trainen. Gelukkig zijn er nog voldoende authentieke Martial Arts scholen te vinden die je op akelig realistische wijze kunnen laten zien hoe effectief en dodelijk deze kunsten vandaag de dag nog steeds kunnen worden ingezet wanneer nodig. Doch, door de excentrieke moderne belevingswereld winnen de moderne sportvarianten steeds meer en sneller terrein.
EEN LIJST MET VOORBEELDEN:
1. Karate (zelfverdediging met sportvariant)
2. Pencak Silat (martial art, zelfverdediging met sportvariant)
3. Taekwondo (martial arts, zelfverdediging met sportvariant)
4. Hapkido (zelfverdediging)
4. Kobudo (martial art/budovorm)
5. Kickboksen (sport)
6. Muay Thai (sport) afstammeling van Muay Boran (martial arts)
7. Judo (sport)
8. Jujitsu (martial art, zelfverdedigings- en budovorm met sportvariant)
9. Braziliaans Jujitsu (sport)
10. Aikido (bewegingsleer) afstammeling van Aikijutsu (martial art/budovorm)
11. Boksen (sport)
12. Worstelen (sport)
13. Capoeira (martial arts en bewegingsleer)
14. Krav Maga (martial arts en zelfverdediging)
15. Systema (martial arts en zelfverdediging)
16. Eskrima & Pangamot (martial arts, zelfverdediging en sportvariant)
17. Wushu/Kung-Fu (martial arts, zelfverdediging en sportvariant)
18. Taichi Chuan (bewegingsleer)
19. Ninjutsu (martial arts/budovorm)
Bij het zien van bovenstaande vermeldingen dient rekening te worden gehouden dat sommige vechtsystemen “sporten pur sang” zijn zonder dat daar ooit een oorlogsgeschiedenis aan vooraf is gegaan.
Weer andere Martial Arts kennen varianten die van oorlogskunst gemodificeerd werden naar een sport of bewegingsleer. Een Braziliaanse capoeira is daar een mooi voorbeeld van. Beiden varianten, ofwel de authentieke gevechtsvorm als de bewegingsleer, zijn dan ook in omloop.
Sporten als worstelen of BJJ zijn dan wel prachtig om te zien en kunnen als zelfverdediging worden aangewend maar zijn zeer beperkt omdat men niet met meer dan één persoon tegelijk kan worstelen terwijl straatgevechten vaak met meerdere betrokken plaatsvindt waardoor men kwetsbaar is voor steken, glasscherven, hondenbeten enzovoorts.